Karadeniz’in kurtuluş meşalesinin yandığı, dalgaların hırçın ama sokakların tarih koktuğu o güzel şehre, Güneşin Doğduğu Şehir Samsun’a çeviriyoruz rotamızı. Her zaman söylerim; bir şehri gezmek sadece binalara bakmak değil, o şehrin rüzgarını yüzünde hissetmek, sokağındaki fırından yükselen kokuyu içine çekmektir.
Siz sevgili Gezitur okurları için, sırt çantamı alıp sokaklarında kaybolduğum, doğasına hayran kaldığım ve lezzetleriyle damağımda iz bırakan Samsun’un en can alıcı 10 deneyimini kaleme aldım. Okurken denizin iyot kokusunu ve odun ateşinin sıcaklığını hissedeceksiniz. Hazırsanız, başlıyoruz!
1. Bir Ulusun Uyanışı: Bandırma Vapuru ve Milli Mücadele Açık Hava Müzesi
Samsun’a adım atar atmaz ilk gitmeniz gereken yer, bir ulusun kaderinin değiştiği noktadır. Doğu Park sahilinde tüm ihtişamıyla demirlemiş olan Bandırma Vapuru’nun birebir kopyasını gördüğünüzde tüyleriniz diken diken olacak.
- Tecrübe Notları: Ahşap güvertede yürürken adımlarınızın çıkardığı o tok ses, Karadeniz’in esintisiyle birleştiğinde sizi 1919’a götürüyor. Kamaraya indiğinizde, Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının balmumu heykelleri öylesine gerçekçi ki, o anki tarihi toplantıya gizlice şahitlik ediyormuşsunuz hissine kapılıyorsunuz.
- Gezgin Tavsiyesi: Güverteden ufka, hırçın Karadeniz sularına doğru bakın. O umut yolculuğunun ruhunu hissetmek için en iyi nokta orasıdır.
2. Damağı Çatlatan Efsane: Çakallı Menemeni
Samsun yolculuklarının, özellikle Ankara-Samsun karayolu üzerinden geliyorsanız, değişmez bir ritüeli vardır: Kavak ilçesindeki Çakallı mevkisinde menemen molası vermek.
- Tecrübe Notları: Bu menemen bildiklerinizden çok farklı. Masaya altı kapkara olmuş bakır bir sahan içinde, fokur fokur kaynayarak gelir. Sırrı; domateslerin kabuklarının soyulup iyice ezilmesi, bolca köy tereyağı ve sadece yumurtanın sarısının kullanılmasıdır. İçine katılan uzayan peynir de cabası.
- Nasıl Yenir? Çatal kullanmayı unutun! Fırından yeni çıkmış, dumanı tüten somun ekmeğini ellerinizle koparıp o tereyağlı, peynirli sosa bandırarak yiyeceksiniz.
3. Mitolojiyle İç İçe: Amazon Köyü ve Batı Park
Samsun’un antik dönemlerdeki sakinleri olan savaşçı Amazon kadınlarının efsanesi, Batı Park’ta hayat buluyor. Burası denizin hemen kenarında, yemyeşil bir alan.
- Tecrübe Notları: Köye adım attığınızda sizi devasa, kükreyen bir aslan heykeli karşılıyor. Aslanın ağzından içeri girip yukarı çıktığınızda tüm köyü ve denizi tepeden görüyorsunuz. Çadırların içindeki Amazon kadınlarının günlük yaşamlarını ve savaş sahnelerini anlatan balmumu heykeller çok etkileyici.
- Gezgin Tavsiyesi: Karadeniz’den esen rüzgar saçlarınızı savururken, Amazon savaşçılarının heykelleri arasında dolaşmak, mitolojiyle gerçeğin birbirine karıştığı sürreal bir deneyim sunuyor.
4. Çıtır Çıtır Bir Başyapıt: Bafra Pidesi
Karadeniz’de pide bir sanat eseridir ve Bafra, bu sanatın zirvelerinden biridir. Samsun merkeze yarım saat uzaklıktaki Bafra’da, tarihi taş fırınların önünde sıraya girmeye değer.
- Tecrübe Notları: Bafra pidesi kapalı yapılır. İncecik, adeta kağıt gibi açılmış hamurun içine az yağlı, ince kıyılmış dana kıyması ve incecik doğranmış soğan konur. Fırından çıktığında o ince uzun pide, kılıç gibi düz durur; hamurun ne kadar gevrek olduğunu oradan anlarsınız.
- Detay: Usta, pideyi masanıza getirmeden önce ortasından bıçakla ufak bir yarık açar ve içine koca bir parça saf Trabzon tereyağı bırakır. O yağın sıcak kıymanın içinde eriyip cızırdaması, duyabileceğiniz en güzel melodilerden biridir.
5. Doğanın Kalpgahı: Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti
UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan bu muazzam delta, doğa fotoğrafçıları ve huzur arayanlar için bir mabet gibidir.
- Tecrübe Notları: Deltaya özel araçla girmek yasak. Ya bisiklet kiralayacaksınız ya da elektrikli golf araçlarıyla gezeceksiniz. Ben bisikleti seçtim. Sazlıkların arasından ilerlerken sadece rüzgarın sesini ve binlerce kuşun cıvıltısını duyuyorsunuz. Suyun içinde zarifçe yürüyen flamingoları, gri balıkçılları ve yaban atlarını (yılkı atları) izlemek, insanı şehir stresinden tamamen arındırıyor.
- Gezgin Tavsiyesi: Yanınıza mutlaka kaliteli bir dürbün veya telefoto lensli bir kamera alın.
6. Gökyüzünde Bir Mola: Amisos Tepesi
Batı Park’tan teleferiğe binip ağaçların üzerinden süzülerek çıktığınız Amisos Tepesi, şehrin en güzel seyir terasıdır.
- Tecrübe Notları: Tepeye ulaştığınızda Helenistik döneme ait, krallara ve komutanlara ait kaya mezarlarını göreceksiniz. Tarihin o soğuk ve ağır havasını soluduktan hemen sonra, tepedeki kafeye geçin. Önünüzde uçsuz bucaksız, ufuk çizgisiyle birleşen Karadeniz…
- Ne İçilir? Burada ince belli bardakta içilen demli bir Karadeniz çayının yerini hiçbir şey tutamaz. Çayınızı yudumlarken, aşağıda kıvrılan sahili ve teleferik kabinlerini izleyin.
7. Sokakların Çıtır Lezzeti: Samsun Simidi ve Çay Ritüeli
Bir şehri yaşamak, sokaktaki insanın günlük ritüeline ortak olmaktır. Samsun’da bu ritüel, meşhur Samsun simidi ile başlar. Çiftlik Caddesi’nde veya Atakum sahilinde yürürken mutlaka o mis gibi kokuyu alırsınız.
- Tecrübe Notları: Samsun simidi diğer simitlerden farklıdır. Hamuru daha serttir, pekmezli suda kaynatılır ve bolca kavrulmuş, koyu renkli susama bulanır. İlk ısırıkta o çıtırtı tüm sokağa yayılır adeta. İçi hamur gibi yumuşak değil, hafif gevrektir.
- Detay: Atakum sahilinde bir banka oturun. Bir elinizde taptaze, sıcak, pekmez kokulu Samsun simidi, diğer elinizde köpüklü bir ayran veya çay eşliğinde hırçın dalgaları izlemek paha biçilemez.
8. Kayaların Arasında Gizlenen Dev: Şahinkaya Kanyonu
Vezirköprü ilçesinde bulunan Şahinkaya Kanyonu, Kızılırmak üzerindeki Altınkaya Baraj Gölü’nün en dar ve en derin yeridir.
- Tecrübe Notları: Tekne turuna çıktığınızda, zümrüt yeşili suyun üzerinde ilerlerken iki yanınızda dimdik, yüzlerce metre yüksekliğinde devasa sarp kayalıklar yükselir. O kanyonun içine girdikçe gökyüzü daralır, doğanın devasa boyutu karşısında kendinizi küçücük hissedersiniz. Tekne motorunun sesi kanyon duvarlarında yankılanır.
- Gezgin Tavsiyesi: Eğer adrenalin seviyorsanız, kanyonda kano yapmak veya sarp kayalıklarda tırmanış etkinliklerine katılmak unutulmaz bir anı olacaktır.
9. Şehrin Kalbi: Atatürk Onur Anıtı (İlkadım)
Samsun demek, 19 Mayıs demektir. Atatürk Parkı’nın tam ortasında yer alan ve Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippel tarafından yapılan Onur Anıtı, sadece bir heykel değil, bir şehrin ruhudur.
- Tecrübe Notları: Parkın devasa ulu ağaçlarının altından yürüyerek anıta yaklaştığınızda, şaha kalkmış atın üzerindeki Atatürk figürünün o kararlı bakışı, bronz heykelin dinamizmi sizi büyüler. Heykel öylesine ustaca dengelenmiştir ki, atın sadece arka iki ayağı yere basar.
- Detay: Anıtın etrafındaki banklarda oturan yaşlı amcalarla sohbet edin. Size Samsun’un eski günlerini, o parkın tarihini gururla anlatacaklardır.
10. Tatlı Bir Kapanış: Nokul
Bafra’nın pidesi meşhurdur da, tatlısı eksik kalır mı? Çay saatlerinin ve bayramların vazgeçilmezi Nokul, Samsun gezinizin en tatlı hatırası olacak.
- Tecrübe Notları: Tarihi bir pastaneye oturun ve taze çıkmış Nokul sipariş edin. İncecik açılmış hamurun içine bolca kuru üzüm, dövülmüş ceviz ve tarçın konarak rulo yapılır. Fırından çıktığında o tarçın ve üzümün karamelize olmuş kokusu baş döndürücüdür.
- Nasıl Yenir? Ağzınıza attığınızda hamur kıyır kıyır dağılır, cevizin tokluğu ve kuru üzümün doğal şekeri damağınızda muazzam bir denge yaratır. Bu tatlıyı yemeden Samsun’dan ayrılmak, geziyi yarım bırakmak demektir.
