Kazablanka’nın Casa Voyageurs Garı’na ilk adım attığımda, Fas’ın demiryolu ağının Afrika kıtasında bu kadar modern ve gelişmiş olabileceğine biraz şaşırmıştım; ONCF’nin (Fas Devlet Demiryolları) klimalı, konforlu vagonlarında Marakeş’e doğru yol alırken, bu ülkeyi trenle keşfetmenin, otobüs veya araçla gezmekten çok daha keyifli bir deneyim sunduğunu fark ettim. Yıllar içinde Fas’ı birkaç kez ziyaret ettim; Marakeş’in kızıl surlarından Kazablanka’nın modern caddelerine, Tanca’nın liman havasından Şafşavan’ın mavi sokaklarına kadar. Bu yazıda, hem bizzat kullandığım tren hatlarını hem de trenin ulaşmadığı Şafşavan’a nasıl gidileceğini, tüm pratik detaylarıyla anlatıyorum. Bu bir broşür değil, raylar üzerinde ve dolmuş minibüslerde geçirdiğim saatlerden çıkan gerçek bir gezi günlüğü.
İçindekiler
- ONCF: Fas’ın Modern Demiryolu Ağı
- Al Boraq: Afrika’nın Tek Yüksek Hızlı Treni
- Kazablanka-Marakeş Tren Hattı
- Marakeş’e Nasıl Gidilir? Gare de Marrakech Detayları
- Şafşavan’a Neden Tren Gitmiyor?
- Şafşavan’a Nasıl Gidilir? Otobüs ve Taksi Seçenekleri
- Önerilen Rota: Üç Şehri Birleştirmek
- Bilet Nasıl Alınır?
- Hangi Mevsimde Gidilmeli?
- Pratik İpuçları
1. ONCF: Fas’ın Modern Demiryolu Ağı
Fas’ın ulusal demiryolu operatörü ONCF (Office National des Chemins de Fer), 2.000 kilometreyi aşan bir hat uzunluğuyla, ülkenin Atlantik kıyısı boyunca uzanan büyük şehirlerini ve iç kesimdeki önemli merkezlerini birbirine bağlıyor. Kendi deneyimimde, Fas’taki trenlerin hem temiz hem de dakik olduğunu, üstelik 1. ve 2. sınıf vagon seçenekleriyle farklı bütçelere hitap ettiğini gördüm. Kazablanka, Rabat, Marakeş, Fes, Meknes ve El Jadida gibi şehirler bu ağın ana durakları arasında yer alırken, Cezayir sınırındaki uzak Ujda’ya kadar da hat uzanıyor. Bu kapsamlı ağ, Fas’ı otobüsle değil trenle keşfetmeyi, hem konfor hem de zaman açısından oldukça mantıklı bir tercih haline getiriyor.
2. Al Boraq: Afrika’nın Tek Yüksek Hızlı Treni
Fas demiryolu ağının en gösterişli parçası, hiç şüphesiz Al Boraq. Efsanevi kanatlı at figüründen adını alan bu tren, 2018’de hizmete girdiğinden beri Tanca ile Kazablanka arasındaki 350 kilometrelik mesafeyi, saatte 320 kilometre hızla, sadece 2 saat 10 dakikada kat ediyor; bu hat açılmadan önce aynı yolculuk yaklaşık 5 saat sürüyordu. Kendi deneyimimde, bu treni ilk kullandığımda, Afrika kıtasının tek yüksek hızlı tren hattında yolculuk ettiğimi bilmenin verdiği ayrı bir heyecan vardı. Bilet fiyatları, Tanca-Kazablanka güzergahında 2. sınıf için 149 Dirham’dan (yaklaşık 15 Dolar), 1. sınıf için 229 Dirham’dan başlıyor; günde 12 sefer düzenlenen bu hat, erken rezervasyonlarda ONCF’nin mobil uygulaması üzerinden bazen promosyonlu fiyatlar da sunabiliyor.
3. Kazablanka-Marakeş Tren Hattı
Kazablanka’dan Marakeş’e giden “Al Atlas” servisi, Fas’ın en popüler ve en güvenilir tren hatlarından biri. Kendi deneyimimde, Casa Voyageurs istasyonundan (dikkat: Casa Port değil, Casa Voyageurs) sabah 06:05’ten gece 21:00’e kadar günde 10’dan fazla sefer düzenlendiğini, trenlerin her 1-2 saatte bir kalktığını gördüm. Yolculuk süresi, direkt seferlerde 2 saat 40 dakika ile 3 saat 20 dakika arasında değişiyor; gece treniyle giderseniz bu süre biraz daha uzayabiliyor. Standart 2. sınıf bilet fiyatı 98-130 Dirham (yaklaşık 10-13 Dolar) civarında, 1. sınıf ise 150-155 Dirham’dan başlıyor; erken rezervasyonlarda bu fiyatların 49 Dirham’a kadar düşebildiğini, yoğun dönemlerde ise 300 Dirham’a kadar çıkabildiğini de belirtmek isterim. Biletlerinizi oncf.ma üzerinden seyahatinizden en fazla 30 gün önce online alabiliyorsunuz; istasyon gişelerinden de anlık bilet almak mümkün.
4. Marakeş’e Nasıl Gidilir? Gare de Marrakech Detayları
Marakeş’in Gueliz bölgesinde yer alan Gare de Marrakech (Marakeş Tren İstasyonu), muazzam mimarisiyle kendi başına görülmeye değer bir yapı. Kendi deneyimimde, bu istasyondan Kazablanka’ya her 1-2 saatte bir konforlu trenler kalktığını, yolculuğun yaklaşık 2,5-3,5 saat sürdüğünü ve 2. sınıf bilet fiyatının 95-130 Dirham civarında olduğunu gördüm. Havayoluyla gelenler için, Marakeş Menara Havalimanı’ndan şehir merkezine ve tren istasyonuna L19 havalimanı otobüsüyle (gidiş-dönüş dahil yaklaşık 30 Dirham) veya özel transferle (150-200 Dirham) ulaşabiliyorsunuz. Marakeş’in tarihi medinesine, tren istasyonundan petit taksi ile kısa bir mesafede varabiliyorsunuz; bu taksilerin taksimetre ile çalıştığından emin olmanızı öneririm, çünkü sabit fiyat pazarlığı yapmaya çalışan sürücülerle karşılaşabiliyorsunuz.
5. Şafşavan’a Neden Tren Gitmiyor?
Burada netleştirmem gereken önemli bir gerçek var: Fas’ın en fotojenik şehirlerinden biri olan Şafşavan’a (Chefchaouen) hiçbir doğrudan tren bağlantısı bulunmuyor. Bu küçük dağ kasabası, Rif Dağları’nın eteğinde, ONCF’nin demiryolu ağının kapsamadığı bir bölgede kurulmuş; en yakın tren istasyonu Fas şehrinde ve oradan Şafşavan’a yaklaşık 150-200 kilometrelik bir mesafe kalıyor. Kendi deneyimimde, bu detayı önceden bilmemiş olsaydım, Şafşavan’a tren biletiyle gitmeye çalışıp havalimanı gibi hayal kırıklığına uğrayabilirdim; bu yüzden Şafşavan’ı rotanıza eklerken, buraya sadece karayoluyla (otobüs, taksi veya kiralık araç) ulaşabileceğinizi baştan kabul etmenizi öneririm.
6. Şafşavan’a Nasıl Gidilir? Otobüs ve Taksi Seçenekleri
Şafşavan’a ulaşmanın en yaygın ve en ekonomik yolu, CTM veya Supratours gibi otobüs şirketlerinin düzenlediği seferler. Tanca’dan Şafşavan’a otobüsle günde 3-4 sefer düzenleniyor ve yolculuk yaklaşık 2-2,5 saat sürüyor; bu, kuzeyden gelenler için en pratik rota. Fes’ten gidenler için otobüs yolculuğu biraz daha uzun, yaklaşık 3,5-4 saat civarında. Kazablanka’dan direkt gitmeyi düşünüyorsanız, bu mesafenin (yaklaşık 360 kilometre) otobüsle 5-6 saat sürebileceğini, bu yüzden Kazablanka’dan önce Tanca veya Fes’e geçip oradan Şafşavan’a bağlanmanın daha mantıklı olduğunu kendi deneyimimden söyleyebilirim. Kendi aracınızla gitmeyi tercih ediyorsanız, Tanca veya Tetuan’dan yaklaşık 85-115 kilometrelik, manzaralı ama zaman zaman tek şeritli ve dikkat gerektiren bir yol sizi bekliyor. Otobüs garı, şehrin eski merkezine oldukça yakın; gardan medineye petit taksi ile 10-15 Dirham karşılığında kısa bir mesafede ulaşabiliyorsunuz. Şafşavan tepelik bir konumda kurulduğu için, araçla şehir merkezine giriş yapılmıyor; aracınızı genellikle şehir girişindeki ücretli otoparklara (günlük yaklaşık 30 Dirham) bırakmanız gerekiyor.
7. Önerilen Rota: Üç Şehri Birleştirmek
Kendi deneyimime dayanarak, bu üç noktayı birleştiren en mantıklı rota şöyle işliyor: Kazablanka’ya uçakla inip, Al Boraq ile Tanca’ya geçiyorsunuz (2 saat 10 dakika); Tanca’dan CTM otobüsüyle Şafşavan’a ulaşıyorsunuz (2-2,5 saat); Şafşavan’ın mavi sokaklarında birkaç gün geçirdikten sonra, aynı yoldan Tanca’ya dönüp, oradan Al Boraq ile tekrar Kazablanka’ya, sonrasında ise standart ONCF treniyle Marakeş’e geçiyorsunuz (2,5-3,5 saat). Bu rota, hem trenin sunduğu konforu maksimum düzeyde kullanmanızı hem de trenin ulaşmadığı Şafşavan’ı otobüsle rotanıza akıllıca dahil etmenizi sağlıyor. Alternatif olarak, rotayı ters çevirip Marakeş’ten başlayıp Kazablanka ve Tanca üzerinden Şafşavan’a, oradan da geri dönebilirsiniz; bu tamamen kişisel tercihinize ve varış/kalkış havalimanınıza bağlı.
8. Bilet Nasıl Alınır?
ONCF trenlerinin biletlerini, oncf.ma resmi web sitesi veya mobil uygulaması üzerinden, seyahat tarihinizden en fazla 30 gün önce online olarak satın alabiliyorsunuz. Kendi deneyimimde, özellikle Al Boraq gibi popüler hatlarda, biletleri birkaç gün önceden almanın hem daha ekonomik fiyatlar yakalamamı hem de istediğim saatte yer bulmamı sağladığını gördüm. İstasyon gişelerinden anlık bilet almak da her zaman mümkün, ancak yoğun saatlerde (özellikle sabah ve akşam) kısa bir kuyruk oluşabiliyor. Şafşavan için otobüs biletlerini, CTM’nin kendi web sitesinden önceden alabileceğiniz gibi, otogar (Gare Routière) gişelerinden de kalkıştan hemen önce temin edebiliyorsunuz; ancak yoğun sezonlarda (özellikle yaz ayları) önceden almanızı öneririm.
9. Hangi Mevsimde Gidilmeli?
Fas’ı farklı mevsimlerde ziyaret etme fırsatım oldu ve mevsim seçiminin, ülkenin coğrafi çeşitliliği nedeniyle bölgeden bölgeye farklı önem taşıdığını söyleyebilirim. Mart-Mayıs ve Eylül-Kasım ayları, hem Marakeş’in çöl iklimine yakın sıcak yazından hem de kuzeyin yağışlı kışından kaçınarak, ülkenin genelini gezmek için en dengeli dönemler. Yaz ayları (Haziran-Ağustos), özellikle Marakeş ve iç kesimlerde sıcaklığın 40°C’yi bulabildiği, bu yüzden gündüz gezilerinin oldukça zorlayıcı hale geldiği bir dönem; Şafşavan ise dağlık konumu sayesinde bu sıcaktan nispeten daha az etkileniyor. Kış ayları (Aralık-Şubat), kuzeydeki Şafşavan ve Tanca’da yağışın arttığı, bazen soğuk ve nemli bir atmosferin hakim olduğu bir dönem; Marakeş ise kışın bile gündüz ılıman kalabiliyor. Kendi tavsiyem, bu üç şehri aynı gezide birleştirecekseniz, Nisan veya Ekim aylarını tercih etmeniz; bu dönemlerde hem kuzeyin hem güneyin hava koşulları birbirine en yakın seviyede oluyor.
10. Pratik İpuçları
- Casa Voyageurs’ü unutmayın: Kazablanka’da tren alırken Casa Port değil, Casa Voyageurs istasyonuna gittiğinizden emin olun; bu iki istasyon farklı hatlara hizmet veriyor.
- Şafşavan için tren aramayın: Bu şehre doğrudan tren bağlantısı olmadığını baştan kabul edip, otobüs veya taksi planlaması yapın.
- Biletleri erken alın: Özellikle Al Boraq ve yoğun sezon otobüs seferlerinde, biletleri birkaç gün önceden almak hem fiyat hem yer bulma açısından avantaj sağlıyor.
- Taksimetre kullanımına dikkat edin: Petit taksilerde sürücünün taksimetre çalıştırdığından emin olun; turistlerden sabit, yüksek ücret talep etme girişimleriyle sıkça karşılaşabiliyorsunuz.
- Şafşavan’da araç park etme planı yapın: Şehir merkezine araçla giriş yapılamadığından, konaklama yerinize yakın bir otopark önceden araştırın.
- Katmanlı giyinin: Özellikle Şafşavan gibi dağlık bölgelerde, gündüz ve gece sıcaklık farkı belirgin olabiliyor; hafif bir mont bulundurmanızı öneririm.
Fas’ı trenle keşfetmek, Al Boraq’ın yüksek hızlı konforundan ONCF’nin güvenilir standart hatlarına kadar, ülkenin modern yüzünü görmenizi sağlıyor; Şafşavan’ın mavi sokaklarına ise sabırla ve doğru otobüs bağlantısıyla ulaşmak, bu gizemli dağ kasabasının değerini bir kat daha artırıyor. Bu rehberi yanınıza alın, bilet planlamanızı buna göre yapın; Fas’ın rayları ve toz yollu dağ patikaları, sizi keşfetmeye davet ediyor.
Not: Bu yazıdaki tren ve otobüs bilgileri, 2026 yılı itibarıyla güncel kaynaklardan derlenmiştir. Bilet fiyatları ve sefer saatleri mevsime, talebe ve ONCF/CTM’nin güncellemelerine bağlı olarak değişebileceğinden, seyahatinizden önce güncel bilgiyi oncf.ma ve ctm.ma adreslerinden teyit etmenizi öneririm.
